Nội dung kiến thức chung, không thay thế việc khám hoặc tư vấn cá nhân. Bằng chứng về nguyên liệu không tự chứng minh hiệu quả của mọi thành phẩm.
Trả lời nhanh
Để giảm da khô, ngứa mùa đông ở người lớn tuổi, cần tắm nước ấm vừa phải trong 5–10 phút, dùng chất làm sạch dịu nhẹ và thoa kem dưỡng ẩm ngay khi da còn hơi ẩm sau tắm [1][2]. Trong nhà nên dùng thêm máy tạo độ ẩm và tuyệt đối không pha dầu tắm vào bồn để tránh trơn trượt gây ngã [1]. Nếu ngứa toàn thân hoặc kéo dài trên 2 tuần không giảm dù đã dưỡng ẩm, người bệnh cần đi khám để kiểm tra các bệnh nội khoa như bệnh gan, thận hoặc tiểu đường [3].
Vì sao người lớn tuổi dễ bị da khô, ngứa vào mùa đông?
Người lớn tuổi dễ bị da khô, ngứa vào mùa đông vì da có xu hướng khô hơn theo tuổi tác, kết hợp với không khí hanh khô và thói quen tắm nước nóng [1][3]. Nhiều người cao tuổi xuất hiện các mảng da khô ráp, bong vảy và ngứa ngáy, thường gặp nhất ở vùng cẳng chân, khuỷu tay và cẳng tay [1]. Việc tắm nước quá nóng hoặc dùng nhiều xà phòng, chất khử mùi hay nước hoa trong mùa lạnh làm tình trạng khô da trở nên nặng hơn [1].
Ngoài quá trình lão hóa tự nhiên, việc uống quá ít nước, sống trong môi trường không khí khô, tiếp xúc nhiều với ánh nắng hoặc hút thuốc lá cũng khiến da trở nên khô và thô ráp [1]. Cảm giác ngứa da (thuật ngữ y khoa là pruritus) ở người lớn tuổi thường bắt nguồn từ chứng khô da (xerosis) và có thể đi kèm da nứt nẻ, bong vảy hoặc nổi sẩn [3]. Khi người bệnh càng gãi hoặc chà xát thì vùng da đó càng ngứa hơn, tạo thành vòng xoắn ngứa – gãi kéo dài gây tổn thương da, nhiễm trùng và để lại sẹo [3].
Tắm nước ấm và dưỡng ẩm sau tắm thế nào để giảm khô ngứa?
Để bảo vệ độ ẩm cho da, người lớn tuổi chỉ nên tắm bằng nước ấm (không dùng nước nóng) trong khoảng 5 đến 10 phút và đóng cửa phòng tắm để giữ hơi ẩm [1][2]. Khi tắm, chỉ lấy lượng chất làm sạch dịu nhẹ vừa đủ để loại bỏ bụi bẩn, tránh tạo lớp bọt quá dày và chỉ thoa ở những vùng cần thiết như nách hoặc bẹn [2]. Tuyệt đối không pha thêm dầu tắm vào nước bồn tắm vì dầu làm bồn tắm trơn trượt, làm tăng nguy cơ té ngã [1]. Sau khi tắm xong, dùng khăn sạch và khô thấm nhẹ lên người thay vì chà xát mạnh gây kích ứng vùng da đang khô [2].
Ngay sau khi thấm khô, cần thoa kem dưỡng ẩm không mùi (dạng sữa dưỡng, kem đặc hoặc thuốc mỡ) lúc da vẫn còn hơi ẩm để giữ nước lại trong da [1][2]. Người lớn tuổi nên duy trì bôi kem dưỡng ẩm hằng ngày, thoa vài lần trong ngày mỗi khi thấy da khô và ngay sau khi rửa tay [1][2]. Với vùng môi bị khô nẻ trong mùa lạnh, có thể bôi son dưỡng môi hoặc sáp dầu khoáng (petroleum jelly) để giữ ẩm [2].
Khi nào ngứa da là dấu hiệu của bệnh gan, thận hoặc tiểu đường?
Ngứa da có thể là dấu hiệu của một bệnh lý nội khoa như bệnh gan, bệnh thận hoặc tiểu đường khi cơn ngứa xuất hiện khắp toàn thân hoặc kéo dài không giảm dù đã chăm sóc da khô [3]. Tùy theo nguyên nhân, bề mặt da của người bệnh lúc đầu có thể trông bình thường, không khác biệt so với vùng da khỏe mạnh hoặc chỉ sần đỏ sau khi đã gãi nhiều [3]. Ngoài bệnh gan, bệnh thận và tiểu đường, ngứa toàn thân còn có thể liên quan đến thiếu máu, rối loạn tuyến giáp, tổn thương thần kinh như bệnh zona (giời leo) hoặc một số bệnh ung thư [3].
Phản ứng với một số loại thuốc điều trị, chẳng hạn thuốc giảm đau nhóm opioid, hoặc tiếp xúc với len dạ, hóa chất, xà phòng cũng có thể gây ngứa da [3]. Để giảm ngứa lâu dài, người bệnh cần được bác sĩ khám nhằm xác định và điều trị đúng nguyên nhân gốc rễ bên trong cơ thể [3]. Nếu nghi ngờ cơn ngứa xuất hiện do thuốc đang dùng, người bệnh cần hỏi bác sĩ đang điều trị, không tự ý ngừng hay đổi thuốc.
Sinh hoạt hằng ngày trong mùa lạnh cần lưu ý gì thêm?
Trong sinh hoạt hằng ngày, gia đình nên bật máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ khi đi ngủ để bổ sung độ ẩm cho không khí khô trong nhà vào mùa đông [1][2]. Cần vệ sinh máy tạo độ ẩm định kỳ để ngăn nấm mốc phát triển trong thiết bị [2]. Khi rửa bát, làm vườn hoặc ra ngoài trời lạnh và khô, người lớn tuổi nên đeo găng tay để tránh làm ướt tay nhiều lần và che chắn da khỏi gió lạnh [2].
Bên cạnh việc giữ ẩm từ bên ngoài, người lớn tuổi cần uống đủ nước mỗi ngày và không hút thuốc lá để hạn chế da khô ráp [1]. Khi chọn trang phục mùa đông, nên tránh các chất liệu len thô ráp hoặc hóa chất giặt tẩy dễ gây kích ứng và nổi mẩn ngứa trên da [3]. Ngay cả trong mùa lạnh, khi ra ngoài trời nắng vẫn nên tìm bóng râm, mặc đồ che chắn và thoa kem chống nắng phổ rộng có chỉ số SPF từ 30 trở lên [2].
Khi nào người lớn tuổi bị ngứa da cần đi khám bác sĩ?
Người lớn tuổi cần đi khám bác sĩ hoặc chuyên khoa da liễu nếu tình trạng ngứa kéo dài trên 2 tuần và không cải thiện bằng các biện pháp tự chăm sóc tại nhà [3]. Cần đi khám sớm khi cơn ngứa dữ dội làm xao nhãng sinh hoạt hằng ngày, gây mất ngủ ban đêm, xuất hiện đột ngột không rõ nguyên nhân hoặc lan ra toàn thân [3].
Nếu triệu chứng ngứa vẫn kéo dài tới 3 tháng dù đã điều trị, người bệnh cần khám bác sĩ chuyên khoa da liễu để đánh giá lại các bệnh lý về da [3].
Câu hỏi thường gặp
Người lớn tuổi bị khô da có nên pha dầu tắm vào bồn tắm để dưỡng ẩm không?
Không nên pha dầu tắm vào nước bồn tắm vì dầu làm bề mặt bồn trơn trượt, làm tăng nguy cơ té ngã ở người lớn tuổi [1]. Thay vào đó, nên tắm bằng nước ấm vừa phải và thoa kem dưỡng ẩm ngay sau khi tắm lúc da còn hơi ẩm [1][2].
Bôi kem dưỡng ẩm vào thời điểm nào trong ngày là hiệu quả nhất?
Thời điểm phù hợp nhất là ngay sau khi tắm hoặc sau khi rửa tay, khi vừa dùng khăn thấm nhẹ và bề mặt da vẫn còn hơi ẩm [2]. Ngoài ra, người lớn tuổi nên thoa lặp lại vài lần trong ngày mỗi khi cảm thấy da bị khô [2].
Tắm nước thật nóng vào mùa đông có giúp giảm ngứa da không?
Nước nóng có thể tạo cảm giác dễ chịu tạm thời nhưng thực chất làm mất độ ẩm và khiến tình trạng khô, ngứa da nặng hơn [1]. Người lớn tuổi chỉ nên tắm bằng nước ấm trong khoảng 5–10 phút với chất làm sạch dịu nhẹ [1][2].
Ngứa da do bệnh gan, thận hoặc tiểu đường khác gì với ngứa do khô da thông thường?
Ngứa do bệnh gan, bệnh thận hoặc tiểu đường thường lan khắp toàn thân, kéo dài trên 2 tuần và không thuyên giảm dù đã dưỡng ẩm đều đặn [3]. Bề mặt da ban đầu có thể trông bình thường, không có mảng khô vảy rõ rệt [3].
Nguồn tham khảo
Website thuộc thương hiệu Genki Fami và có giới thiệu sản phẩm thương mại.
Chính sách biên tập · Góp ý hoặc báo lỗi