Nội dung kiến thức chung, không thay thế việc khám hoặc tư vấn cá nhân. Bằng chứng về nguyên liệu không tự chứng minh hiệu quả của mọi thành phẩm.
Trả lời nhanh
Chiết xuất lá bạch quả (Ginkgo biloba) thường được quảng bá cho trí nhớ, nhưng các nghiên cứu lớn cho thấy bạch quả không giúp phòng ngừa hay làm chậm suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ [1][2]. Với người trưởng thành khỏe mạnh dùng đường uống ở lượng vừa phải, chiết xuất lá bạch quả nhìn chung an toàn nhưng có thể làm tăng nguy cơ chảy máu, đặc biệt khi dùng cùng thuốc chống đông máu [1][2]. Tuyệt đối không ăn hạt bạch quả sống hoặc đã rang vì có chứa độc tố gây ngộ độc [1][2].
Bạch quả (Ginkgo biloba) là gì và hoạt động thế nào?
Bạch quả (tên khoa học Ginkgo biloba) là một loài cây thân gỗ lâu đời, trong đó các sản phẩm bổ sung sức khỏe chủ yếu lấy dịch chiết từ lá hình quạt của cây [2]. Trong lá bạch quả có hai nhóm hợp chất tự nhiên thường được nhắc đến là flavonoid và terpenoid [2]. Flavonoid là các chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào cơ thể khỏi tổn thương, còn terpenoid hỗ trợ lưu thông máu thông qua cơ chế làm giãn mạch máu [2].
Trên thị trường, chiết xuất lá bạch quả thường được bào chế dưới dạng viên nén, viên nang, dịch chiết lỏng hoặc trà uống [2]. Người dùng chỉ sử dụng các chế phẩm chuẩn hóa từ lá ở liều lượng vừa phải và tuyệt đối không ăn hạt bạch quả sống hay đã rang vì hạt chứa độc chất có thể gây ngộ độc nghiêm trọng [1][2].
Bằng chứng khoa học về bạch quả với trí nhớ và tuần hoàn đến đâu?
Các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn cho thấy chiết xuất bạch quả không giúp phòng ngừa hay làm chậm quá trình tiến triển của suy giảm nhận thức, sa sút trí tuệ hoặc bệnh Alzheimer [1][2]. Trong nghiên cứu Ginkgo Evaluation of Memory (GEM) do Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) tài trợ trên hơn 3.000 người từ 75 tuổi trở lên trong thời gian trung vị 6 năm, nhóm dùng bạch quả và nhóm dùng giả dược (viên không chứa hoạt chất) có tỷ lệ mắc sa sút trí tuệ hoặc bệnh Alzheimer tương đương nhau [1]. Một số nghiên cứu nhỏ ghi nhận chiết xuất bạch quả ở liều tương đối cao có thể giảm nhẹ triệu chứng ở người đã mắc sa sút trí tuệ, nhưng kết quả giữa các nghiên cứu không đồng nhất và chưa rõ lợi ích với suy giảm nhận thức nhẹ [1].
Ở người trưởng thành khỏe mạnh, phần lớn nghiên cứu kết luận bạch quả không cải thiện đáng kể trí nhớ, khả năng tập trung hay hoạt động của não bộ [2]. Với chứng đau cách hồi (đau chân khi đi bộ do hẹp mạch máu ngoại biên làm giảm tưới máu chi dưới), một vài nghiên cứu nhỏ gợi ý người bệnh có thể đi bộ quãng đường dài hơn mà không đau, nhưng các nghiên cứu lớn hơn không xác nhận được hiệu quả này [2]. Ngoài ra, bằng chứng hiện tại cũng cho thấy bạch quả không giúp phòng bệnh tim mạch, không hạ huyết áp và không làm giảm triệu chứng ù tai [1].
Ai cần thận trọng hoặc không nên dùng bạch quả?
Người có rối loạn đông máu, đang dùng thuốc làm loãng máu, phụ nữ mang thai và người có tiền sử co giật thuộc nhóm không nên dùng hoặc phải đặc biệt thận trọng với bạch quả [1][2]. Bạch quả có thể làm giảm khả năng đông máu và làm tăng nguy cơ chảy máu khi dùng chung với thuốc chống đông máu (như warfarin) hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu (thuốc ngăn tiểu cầu kết dính tạo cục máu đông) [1][2]. Nếu có lịch phẫu thuật hoặc làm thủ thuật có chảy máu, người bệnh cần ngưng dùng bạch quả trước đó ít nhất 2 tuần [2].
Người mắc bệnh động kinh hoặc có nguy cơ co giật cần tránh dùng bạch quả vì liều lượng lớn có thể kích phát cơn co giật và làm giảm hiệu quả của thuốc chống co giật [2]. Ở người bệnh tiểu đường, bạch quả có thể làm thay đổi đáp ứng của cơ thể với thuốc hạ đường huyết nên cần theo dõi đường huyết sát sao và hỏi ý kiến bác sĩ đang điều trị trước khi dùng [2]. Phụ nữ mang thai không nên dùng bạch quả do nguy cơ gây chuyển dạ sớm hoặc chảy máu nhiều hơn khi sinh [1][2].
Lưu ý gì nếu đang cân nhắc dùng sản phẩm chứa bạch quả?
Với hầu hết người trưởng thành khỏe mạnh, chiết xuất lá bạch quả dùng đường uống ở lượng vừa phải nhìn chung an toàn và đã được theo dõi trong các nghiên cứu kéo dài tới 6 năm [1]. Trước khi bắt đầu dùng bất kỳ thực phẩm bảo vệ sức khỏe nào chứa bạch quả, người có bệnh nền cần mang theo danh sách thuốc đang uống để hỏi bác sĩ đang điều trị nhằm kiểm tra tương tác thuốc [1][2]. Không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều thuốc huyết áp, tiểu đường hay thuốc tim mạch để chuyển sang dùng sản phẩm thảo dược.
Để bảo vệ trí nhớ và sức khỏe mạch máu não khi lớn tuổi, người trung niên và cao tuổi không nên phụ thuộc vào viên uống bổ sung mà cần kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu theo hướng dẫn y tế. Khi mua sản phẩm chứa bạch quả, hãy kiểm tra kỹ bảng thành phần để biết hàm lượng chiết xuất lá và lưu ý các sản phẩm phối hợp nhiều hoạt chất (như kết hợp thêm nattokinase hoặc nhân sâm) để tránh trùng lặp tác dụng làm loãng máu [2].
Khi nào cần đi khám hoặc ngưng dùng ngay?
Trong quá trình dùng chiết xuất lá bạch quả, người dùng cần ngưng sản phẩm và đi khám nếu gặp các tác dụng phụ kéo dài như đau đầu, chóng mặt, rối loạn tiêu hóa, táo bón, tim đập nhanh (đánh trống ngực) hoặc dị ứng da [1][2]. Cần đến cơ sở y tế kiểm tra sớm nếu xuất hiện dấu hiệu chảy máu bất thường như bầm tím dưới da không rõ lý do, chảy máu chân răng, chảy máu cam khó cầm hoặc đi ngoài phân đen [1][2]. Nếu vô tình ăn phải hạt bạch quả tươi hoặc hạt rang và có biểu hiện buồn nôn, nôn mửa, bứt rứt hoặc co giật, người nhà cần đưa người bệnh đi cấp cứu ngay [1][2].
Người đọc cũng không nên tự chẩn đoán chứng hay quên, đau đầu hoặc chóng mặt là "thiếu máu não" để tự mua sản phẩm chứa bạch quả uống tại nhà. Nếu người thân có biểu hiện quên việc vừa mới xảy ra, hỏi lặp lại nhiều lần hoặc nhầm lẫn thời gian, gia đình nên đưa đi khám chuyên khoa thần kinh hoặc lão khoa để tìm nguyên nhân. Trường hợp xuất hiện đột ngột các dấu hiệu như méo miệng, yếu liệt một bên tay chân, nói đớ hoặc khó nói, hãy gọi cấp cứu 115 ngay vì đó là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ.
Câu hỏi thường gặp
Ăn hạt bạch quả rang hoặc tươi có bổ não như viên chiết xuất lá không?
Không. Hạt bạch quả sống hoặc đã rang đều chứa độc tố và có thể gây ngộ độc nghiêm trọng, co giật khi ăn [1][2]. Các sản phẩm bổ sung chỉ dùng dịch chiết chuẩn hóa từ lá bạch quả, không dùng hạt hay phần cây thô [1][2].
Uống chiết xuất lá bạch quả bao lâu thì an toàn?
Với đa số người trưởng thành khỏe mạnh, chiết xuất lá bạch quả dùng đường uống ở lượng vừa phải được ghi nhận là an toàn trong các nghiên cứu kéo dài đến 6 năm [1]. Tuy vậy, nếu đang dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính, người dùng vẫn cần hỏi ý kiến bác sĩ đang điều trị trước khi uống dài ngày [1][2].
Trước khi phẫu thuật hoặc nhổ răng cần ngưng bạch quả bao lâu?
Người đang chuẩn bị mổ hoặc làm thủ thuật nha khoa cần ngưng dùng sản phẩm chứa bạch quả ít nhất 2 tuần trước ngày thực hiện [2]. Bạch quả có thể làm giảm khả năng đông máu và làm tăng nguy cơ chảy máu trong hoặc sau thủ thuật [2].
Đang uống thuốc chống đông máu có dùng thêm bạch quả được không?
Không nên tự ý kết hợp. Bạch quả khi uống chung với thuốc chống đông máu (như warfarin) hoặc thuốc kháng kết tập tiểu cầu (như aspirin) có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết [1][2]. Hãy hỏi bác sĩ đang điều trị trước khi dùng bất kỳ thực phẩm bảo vệ sức khỏe nào [1][2].
Nguồn tham khảo
Website thuộc thương hiệu Genki Fami và có giới thiệu sản phẩm thương mại.
Chính sách biên tập · Góp ý hoặc báo lỗi