“Đầu năm mà đã ốm” – Chắc hẳn không ít người trong chúng ta từng than thở câu này khi vừa quay lại bàn làm việc sau kỳ nghỉ Tết. Cảm giác đầu óc quay cuồng, đứng lên ngồi xuống hoa mắt, hay những cơn đau đầu âm ỉ cứ bám riết lấy bạn.
Nhiều người tặc lưỡi cho qua: “Chắc do ăn chơi quá đà thôi”. Số khác lại lo sốt vó: “Hay là dấu hiệu đột quỵ?”. Thực tế, ranh giới giữa một cơn mệt mỏi thông thường và một dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm đôi khi rất mong manh.
Vậy cơn đau đầu, chóng mặt của bạn đang nằm ở “vùng xanh” an toàn hay “vùng đỏ” báo động? Hãy cùng ngồi lại, lắng nghe cơ thể và check ngay danh sách dưới đây để yên tâm khởi động một năm mới thật khỏe mạnh nhé!
Tại sao cứ hết Tết là lại… đau đầu?
Trước khi hoảng hốt nghĩ đến những bệnh nan y, hãy cùng điểm danh những “thủ phạm” quen mặt nhất gây ra tình trạng này. Tin vui là: 80% nguyên nhân đến từ lối sống trong những ngày Tết vừa qua.
“Cú sốc” mang tên Rượu bia & Mất nước
Dịp Tết, những cuộc nâng ly chúc tụng là điều khó tránh.
- Cơ chế: Rượu là chất lợi tiểu, khiến cơ thể mất nước trầm trọng. Khi thiếu nước, thể tích máu giảm, dẫn đến lượng máu bơm lên não bị thiếu hụt, gây ra cảm giác choáng váng, xây xẩm mặt mày khi thay đổi tư thế (tụt huyết áp tư thế).
- Acetaldehyde: Đây là chất độc sinh ra khi gan chuyển hóa rượu. Nếu gan quá tải, chất này tích tụ gây giãn mạch và đau đầu dữ dội (cảm giác búa bổ) kéo dài sang tận ngày hôm sau.
Rối loạn nhịp sinh học (Social Jetlag)
Bạn thức đến 2-3h sáng để chơi bài hoặc cày phim, rồi ngủ nướng đến trưa hôm sau?
- Hậu quả: Đồng hồ sinh học bị đảo lộn. Khi quay trở lại đi làm, cơ thể bạn phải chịu đựng tình trạng “lệch múi giờ xã hội” (Social Jetlag). Việc ép não bộ tỉnh táo khi nó đang muốn ngủ sẽ gây ra những cơn đau đầu căng cơ (Tension Headache) và cảm giác lờ đờ, mất thăng bằng.
Hội chứng “Trầm cảm sau lễ” (Post-holiday Blues)
Nghe có vẻ lạ, nhưng tâm lý hụt hẫng, tiếc nuối những ngày vui chơi, cộng với áp lực công việc dồn ứ đầu năm có thể gây ra các triệu chứng vật lý thực sự.
- Căng thẳng (Stress) làm cơ thể tiết ra Cortisol và Adrenaline, gây co mạch máu, dẫn đến đau đầu, tim đập nhanh và cảm giác hồi hộp, chóng mặt.
Khi nào Đau đầu – Chóng mặt là dấu hiệu NGUY HIỂM? 🚨
Dù đa số trường hợp là lành tính, nhưng thời điểm giao mùa đầu năm (trời lạnh, độ ẩm cao) cũng là “mùa cao điểm” của các bệnh lý tim mạch và thần kinh.
Bạn cần ĐẾN BỆNH VIỆN NGAY nếu cơn đau đầu, chóng mặt đi kèm với 1 trong 5 dấu hiệu đỏ sau đây:
Cơn đau đầu “sét đánh” (Thunderclap Headache)
Khác với cảm giác đau âm ỉ do mệt mỏi, đây là cơn đau xuất hiện đột ngột và đạt đỉnh dữ dội chỉ trong vài giây đến 1 phút. Cảm giác như ai đó dùng búa đập mạnh vào đầu. Đây có thể là dấu hiệu của xuất huyết não hoặc vỡ phình mạch não.
Chóng mặt kiểu “Trời đất đảo lộn” kèm nôn mửa
Nếu bạn thấy mọi vật xung quanh xoay tròn dữ dội (ảo giác vận động), không thể đi đứng được, kèm theo nôn thốc nôn tháo hoặc ù tai, thính lực giảm… thì coi chừng Rối loạn tiền đình nặng hoặc tổn thương ốc tai. Tuy nhiên, nếu chóng mặt đi kèm mất thăng bằng đột ngột (đi xiêu vẹo) mà không chóng mặt xoay tròn, đó có thể là dấu hiệu đột quỵ tiểu não.
Quy tắc F.A.S.T (Cảnh báo Đột quỵ)
Đau đầu/chóng mặt chỉ là bề nổi, hãy kiểm tra ngay các dấu hiệu đi kèm:
- F (Face): Cười thử xem miệng có bị méo, lệch một bên không?
- A (Arm): Giơ hai tay lên, một bên tay có bị yếu, tê bì hoặc rơi xuống không?
- S (Speech): Nói thử một câu đơn giản, giọng có bị ngọng, líu lưỡi hoặc không nói được không?
- T (Time): Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào trên, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức. “Thời gian là não”.
Rối loạn thị giác
Đau đầu kèm theo nhìn mờ, nhìn đôi (một hóa hai), hoặc mất thị lực một bên mắt. Đây là dấu hiệu điển hình của tăng nhãn áp cấp tính hoặc thiếu máu não.
Sốt cao và cứng gáy
Đau đầu dữ dội kèm sốt cao, cứng cổ (không cúi cằm chạm ngực được), sợ ánh sáng… có thể là dấu hiệu của viêm màng não – một bệnh lý nhiễm trùng nguy hiểm cần cấp cứu gấp.
Bí kíp “Reset” cơ thể: Đánh bay đau đầu, chóng mặt tại nhà
Nếu bạn đã loại trừ các dấu hiệu nguy hiểm kể trên và xác định nguyên nhân chỉ là do “hậu quả ăn chơi”, hãy áp dụng ngay quy trình hồi phục 3 bước dưới đây:
Bước 1: Bù nước và Điện giải (Quan trọng nhất)
Đừng chỉ uống nước lọc. Hãy uống nước dừa, nước chanh muối hoặc Oresol để bù lại lượng Kali và Natri đã mất do rượu bia.
- Mẹo nhỏ: Một cốc trà gừng ấm vào buổi sáng sẽ giúp làm dịu dạ dày (chống buồn nôn) và tăng tuần hoàn máu lên não cực tốt.
Bước 2: Liệu pháp nhiệt & Massage
- Nếu đau đầu do căng thẳng (đau kiểu bó chặt đầu): Chườm ấm vùng cổ vai gáy để giãn cơ.
- Nếu đau nửa đầu (đau giật giật theo nhịp mạch): Chườm lạnh lên vùng trán hoặc thái dương để co mạch, giảm đau.
- Bấm huyệt: Day nhẹ huyệt Thái Dương (hai bên đuôi lông mày) và huyệt Hợp Cốc (nằm giữa ngón cái và ngón trỏ) trong 5-10 phút để giảm đau đầu nhanh chóng.
Bước 3: Điều chỉnh lại “Đồng hồ sinh học”
Đừng cố ngủ nướng thêm nữa. Hãy tập thói quen dậy đúng giờ và tiếp xúc với ánh nắng mặt trời buổi sáng. Ánh nắng giúp ức chế Melatonin, giúp bạn tỉnh táo và thiết lập lại nhịp ngủ – thức tự nhiên.
Chế độ dinh dưỡng “chữa lành” cho não bộ
Những ngày đầu năm, hãy tạm biệt bánh chưng, thịt đông. Thực đơn của bạn cần ưu tiên những thực phẩm giàu Magie và Vitamin B – những dưỡng chất vàng cho hệ thần kinh.
- Nên ăn:
- Rau xanh đậm (Súp lơ, cải bó xôi): Giàu Magie giúp thư giãn mạch máu.
- Ngũ cốc nguyên hạt, yến mạch: Cung cấp năng lượng ổn định, tránh hạ đường huyết.
- Cá hồi, các loại hạt: Giàu Omega-3 giúp giảm viêm.
- Nên tránh:
- Thực phẩm đóng hộp, nhiều muối (gây tăng huyết áp).
- Phô mai ủ lâu, đồ uống có cồn, cafein quá liều (có thể kích hoạt cơn đau nửa đầu Migraine).
- Nên ăn:
Đau đầu, chóng mặt đầu năm phần lớn là lời nhắc nhở của cơ thể: “Hãy sống chậm lại và chăm sóc tôi đi!”. Đừng quá lo lắng, nhưng cũng tuyệt đối không chủ quan.
