Nội dung kiến thức chung, không thay thế việc khám hoặc tư vấn cá nhân. Bằng chứng về nguyên liệu không tự chứng minh hiệu quả của mọi thành phẩm.
Trả lời nhanh
Với câu hỏi ho kéo dài bao lâu thì cần đi khám, Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) khuyến cáo người bệnh nên gặp bác sĩ nếu cơn ho kéo dài trên 3 tuần [1]. Trong y khoa, ho cấp tính thường tự hết sau khoảng 3 tuần, ho bán cấp kéo dài từ 3 đến 8 tuần và ho mạn tính ở người lớn là khi ho kéo dài từ 8 tuần trở lên [2][3]. Người bệnh không nên chờ đủ 3 tuần mà cần đi khám sớm ngay khi có dấu hiệu cảnh báo như ho ra máu, khó thở, đau ngực hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân [1].
Ho kéo dài bao lâu thì cần đi khám và phân biệt ho cấp, ho mạn thế nào?
Người lớn nên đi khám bác sĩ nếu cơn ho kéo dài hơn 3 tuần mà chưa có dấu hiệu thuyên giảm [1]. Phần lớn các đợt ho thông thường do cảm lạnh hoặc cúm sẽ tự giảm trong vòng 3 đến 4 tuần mà không cần điều trị đặc hiệu [1]. Tuy nhiên, khi cơn ho vượt quá mốc 3 tuần, người bệnh cần được bác sĩ kiểm tra để tìm nguyên nhân tiềm ẩn thay vì tiếp tục tự dùng thuốc tại nhà [1].
Trong y khoa, bác sĩ phân loại thời gian ho thành ba nhóm để định hướng chẩn đoán gồm ho cấp tính, ho bán cấp và ho mạn tính [2]. Ho cấp tính thường khởi phát đột ngột do nhiễm virus đường hô hấp trên và kết thúc trong vòng 3 tuần [2]. Ho bán cấp là tình trạng ho kéo dài từ 3 đến 8 tuần, trong khi ho mạn tính ở người lớn được xác định khi cơn ho kéo dài từ 8 tuần trở lên [2][3].
Nguyên nhân nào thường gây ho kéo dài ở người lớn?
Ho kéo dài nhiều tuần thường bắt nguồn từ một hoặc nhiều vấn đề sức khỏe ở đường hô hấp, tiêu hóa hoặc do thuốc đang sử dụng [3]. Các nguyên nhân phổ biến nhất bao gồm hội chứng chảy dịch mũi sau (dịch nhầy từ mũi hoặc xoang chảy xuống thành sau họng gây kích thích phản xạ ho), hen phế quản và bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD – tình trạng axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản làm kích ứng họng) [3]. Ở một số người mắc biến thể hen chỉ biểu hiện bằng ho (cough-variant asthma), ho có thể là triệu chứng chính duy nhất và dễ nặng lên khi hít phải không khí lạnh hoặc mùi hóa chất [3].
Bên cạnh đó, cơn ho có thể tồn tại nhiều tuần sau khi các triệu chứng khác của đợt viêm phổi, cúm hoặc cảm lạnh đã hết hẳn, hoặc do nhiễm vi khuẩn ho gà, lao phổi, nấm phổi [3]. Ở người hút thuốc lá hoặc thường xuyên hít khói thuốc thụ động, ho mạn tính có đờm màu có thể liên quan đến bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD – bệnh viêm phổi mạn tính gây cản trở luồng khí thở ra, bao gồm viêm phế quản mạn và khí phế thũng) [3]. Ngoài ra, nhóm thuốc ức chế men chuyển (ACE inhibitors) thường kê đơn cho người tăng huyết áp và suy tim cũng là nguyên nhân đã được xác nhận gây ho khan kéo dài ở một số người bệnh; nếu nghi ngờ do thuốc, người bệnh cần hỏi bác sĩ đang điều trị chứ không tự ý bỏ thuốc [2][3].
Ai cần đặc biệt lưu ý khi bị ho kéo dài và biến chứng có thể gặp là gì?
Người trung niên, người cao tuổi có hệ miễn dịch suy giảm, người hút thuốc lá và người đang điều trị bệnh nền mạn tính là những nhóm cần đi khám sớm khi bị ho [1][3]. Theo hướng dẫn của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), người có hệ miễn dịch yếu do đang hóa trị hoặc mắc bệnh tiểu đường nên gặp bác sĩ khi bị ho mà không cần chờ quá 3 tuần [1]. Hút thuốc lá hiện tại hoặc trong quá khứ, cũng như tiếp xúc nhiều với khói thuốc thụ động, là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây tổn thương phổi và ho mạn tính [3].
Ho kéo dài không chỉ gây phiền toái trong sinh hoạt mà còn dẫn đến nhiều hệ quả sức khỏe nếu không được tìm rõ nguyên nhân [3]. Các cơn ho liên tục có thể làm mất ngủ, đau đầu, chóng mặt, đổ mồ hôi nhiều và gây kiệt sức cho người bệnh [3]. Trong những trường hợp ho dữ dội kéo dài, áp lực từ cơn ho thậm chí có thể gây nôn ói, són tiểu (tiểu không tự chủ), ngất xỉu hoặc gãy xương sườn, đặc biệt đáng lưu ý ở người lớn tuổi có mật độ xương giảm [3].
Chăm sóc tại nhà thế nào trong khi theo dõi cơn ho?
Với các đợt ho mới khởi phát và không có dấu hiệu nguy hiểm, việc nghỉ ngơi, uống đủ nước và giữ ẩm đường thở giúp làm dịu cổ họng trong thời gian theo dõi [1][2]. Uống nhiều nước lọc hoặc nước ấm giúp làm loãng dịch đờm trong họng để người bệnh khạc đờm ra dễ dàng hơn [2]. Người bệnh có thể tắm nước ấm hoặc sử dụng máy tạo độ ẩm không khí để giảm cảm giác khô rát họng, nhưng cần vệ sinh máy tạo ẩm định kỳ để tránh nấm mốc phát tán vào không khí [2].
Người bị ho cần tránh hút thuốc lá và tránh xa môi trường có khói thuốc thụ động hoặc bụi bẩn, phấn hoa nếu có cơ địa dị ứng [2]. Khi có kèm sốt cao hoặc mệt mỏi nhiều, người bệnh nên nghỉ ngơi tại nhà và hạn chế tiếp xúc gần với người khác để tránh lây nhiễm bệnh hô hấp [1]. Đối với người trung niên và cao tuổi có bệnh tăng huyết áp, trước khi tự dùng các thuốc thông mũi không kê đơn để giảm chảy dịch mũi sau, người bệnh cần hỏi ý kiến bác sĩ vì nhóm thuốc này có thể ảnh hưởng đến huyết áp [2].
Khi nào cần đi khám ngay hoặc gọi cấp cứu 115 mà không chờ đủ 3 tuần?
Người bệnh cần đi khám ngay lập tức hoặc gọi cấp cứu 115 khi cơn ho đi kèm khó thở, ho ra máu, đau ngực hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, bất kể mới ho bao nhiêu ngày [1][2]. Cần gọi cấp cứu ngay nếu người bệnh xuất hiện tình trạng hụt hơi, khó thở hoặc nổi mề đay, sưng mặt, sưng họng gây khó nuốt [2]. Những biểu hiện này cho thấy đường thở hoặc tuần hoàn đang bị đe dọa cấp tính và cần can thiệp y tế khẩn cấp [2].
Ngoài tình huống cấp cứu, người bệnh cũng cần đi khám khẩn trong ngày nếu cơn ho rất nặng hoặc nặng lên nhanh chóng (như ho rũ rượi không dứt), ho khạc ra máu hoặc đờm lẫn máu, đau tức ngực, sưng đau vùng cổ hoặc cảm thấy cơ thể suy yếu rõ rệt [1][3]. Trường hợp ho kéo dài kèm sụt cân không rõ lý do, sốt hoặc ho làm mất ngủ liên tục cũng cần được khám chuyên khoa hô hấp sớm để chụp X-quang phổi và làm các xét nghiệm tìm nguyên nhân chính xác [1][3].
Câu hỏi thường gặp
Đang uống thuốc huyết áp mà bị ho khan kéo dài thì có phải do thuốc không?
Có, một số thuốc điều trị huyết áp cao và suy tim thuộc nhóm ức chế men chuyển (ACE inhibitors) là nguyên nhân đã được ghi nhận gây ho khan kéo dài ở một số người bệnh [3]. Tuy nhiên, người bệnh tuyệt đối không tự ý ngừng hoặc đổi thuốc mà cần hỏi bác sĩ đang điều trị để được đánh giá và điều chỉnh phù hợp.
Không bị ợ nóng hay khò khè thì có thể bị ho kéo dài do trào ngược hoặc hen không?
Không phải lúc nào ho do trào ngược hoặc hen cũng có triệu chứng điển hình. Ở thể hen chỉ biểu hiện bằng ho (cough-variant asthma), cơn ho có thể là triệu chứng chính duy nhất, thường nặng lên khi gặp không khí lạnh hoặc hóa chất, mùi hương [3].
Vì sao đã hết sốt và hết sổ mũi sau cảm cúm nhưng vẫn còn ho nhiều tuần?
Tình trạng này khá phổ biến vì đường thở vẫn còn nhạy cảm hoặc viêm sau đợt nhiễm trùng [3]. Theo phân loại y khoa, cơn ho hậu nhiễm trùng kéo dài từ 3 đến 8 tuần được xếp vào nhóm ho bán cấp, nhưng nếu quá 3 tuần chưa giảm thì người bệnh vẫn nên đi khám để loại trừ các nguyên nhân khác [1][2].
Khi bị ho tại nhà, làm thế nào để làm dịu cổ họng và giảm đờm an toàn?
Uống đủ nước giúp làm loãng đờm trong cổ họng để dễ khạc ra ngoài hơn, kết hợp tắm nước ấm hoặc dùng máy tạo độ ẩm đã vệ sinh sạch để làm dịu đường thở [2]. Nếu người bệnh có bệnh tăng huyết áp, cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tự mua các thuốc thông mũi không kê đơn [2].
Nguồn tham khảo
Website thuộc thương hiệu Genki Fami và có giới thiệu sản phẩm thương mại.
Chính sách biên tập · Góp ý hoặc báo lỗi