“Tết này có tăng cân không?” – Đây là câu hỏi cửa miệng mà chúng ta thường hỏi nhau ngày đầu đi làm lại. Ai cũng chăm chăm nhìn vào cái cân hay vòng eo bánh mì để đánh giá tình hình sức khỏe.
Nhưng bạn biết không, có những thứ còn tăng nhanh và nguy hiểm hơn cả cân nặng, nhưng lại diễn ra âm thầm trong mạch máu mà bạn không hề hay biết. Đó chính là Huyết áp và Mỡ máu (Cholesterol).
Nhiều người chủ quan nghĩ rằng: “Mình mới ăn thả ga có mấy ngày thôi mà, làm sao mà bệnh ngay được?”. Nhưng thực tế, kỳ nghỉ Tết là một “cú sốc” thực sự đối với hệ tim mạch. Chỉ cần 1 tuần ăn mặn hơn, uống nhiều rượu hơn và ngủ ít đi, các chỉ số sinh hóa của bạn có thể biến động đến mức báo động.
Hôm nay, hãy cùng ngồi lại, “soi” thật kỹ xem bên trong dòng máu của chúng ta đang diễn ra điều gì sau những ngày “bung xõa” và tìm cách đưa mọi thứ về quỹ đạo an toàn nhé!
Tại sao Tết lại là “Mùa kịch trần” của Huyết áp và Mỡ máu?
Không phải ngẫu nhiên mà các khoa Tim mạch và Cấp cứu thường quá tải ngay sau Tết. Sự tăng vọt của huyết áp và mỡ máu không tự nhiên sinh ra, nó là hệ quả của một công thức cộng hưởng hoàn hảo giữa 3 yếu tố: Ăn uống + Vận động + Sinh hoạt.
Hãy cùng giải mã xem chúng ta đã vô tình “đầu độc” mạch máu như thế nào nhé:
“Ma trận” Muối và Chất béo bão hòa
Mâm cỗ ngày Tết truyền thống rất ngon, nhưng xét về góc độ tim mạch, nó là một “thảm họa” nếu ăn quá đà.
- Muối (Natri) ở khắp mọi nơi: Bạn nghĩ mình không ăn mặn? Hãy nhìn lại bát dưa hành, củ kiệu, giò lụa, chả quế, và cả những bát nước chấm đậm đà. Muối giữ nước trong cơ thể, làm tăng khối lượng máu tuần hoàn, khiến tim phải đập mạnh hơn để bơm máu => Huyết áp tăng.
- Chất béo xấu (Trans fat & Saturated fat): Bánh chưng (gạo nếp + thịt mỡ), thịt đông, nem rán… chứa lượng chất béo bão hòa khổng lồ. Gan không thể chuyển hóa hết lượng mỡ này trong thời gian ngắn, dẫn đến Triglyceride và Cholesterol xấu (LDL) tăng vọt, làm máu trở nên “nhớt” và dễ đông đặc hơn.
Rượu bia – “Kẻ thù” thầm lặng của mạch máu
“Tết mà, làm một ly chúc sức khỏe!”. Nhưng một ly thường biến thành một chai.
- Tác động kép: Cồn kích thích thần kinh giao cảm khiến tim đập nhanh và co mạch máu (gây tăng huyết áp). Đồng thời, khi gan mải mê giải độc cồn, nó sẽ ngưng quá trình chuyển hóa mỡ. Hậu quả là mỡ tích tụ lại trong gan và máu.
- Đó là lý do tại sao sau Tết, nhiều người đi xét nghiệm thấy men gan và mỡ máu cùng rủ nhau “lập đỉnh”.
Sự “ngủ đông” của cơ bắp
Ngày thường bạn có thể đi bộ, tập gym. Nhưng Tết đến, lịch trình chủ yếu là: Ăn – Ngủ – Ngồi tiếp khách – Ngồi chơi bài.
Khi cơ bắp ít hoạt động, enzyme Lipase (chất giúp phân hủy mỡ trong máu) sẽ ngừng hoạt động. Mỡ thừa không được đốt cháy sẽ bám vào thành mạch, tạo nên các mảng xơ vữa mới hoặc làm dày thêm các mảng cũ.
Những dấu hiệu “kêu cứu” bạn không được bỏ qua
Điều đáng sợ nhất của mỡ máu cao và tăng huyết áp là chúng thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, sau một đợt sinh hoạt xáo trộn mạnh như Tết, cơ thể nhạy cảm sẽ phát ra những tín hiệu SOS.
Hãy check ngay xem bạn có đang gặp phải những tình trạng này không:
- Nặng đầu, đau gáy: Cảm giác như có ai đó ấn mạnh vào vùng chẩm hoặc hai bên thái dương, đặc biệt là vào buổi sáng hoặc sau khi uống rượu. Đây là dấu hiệu điển hình của huyết áp cao.
- Hoa mắt, chóng mặt khi đứng lên ngồi xuống: Máu lưu thông kém do mỡ máu cao làm cản trở dòng chảy lên não.
- Tê bì chân tay: Cảm giác như kiến bò hoặc tê rần ở đầu ngón tay, ngón chân. Điều này cảnh báo mạch máu ngoại vi đang bị hẹp lại hoặc lưu thông kém.
- Tim đập hồi hộp, tức ngực: Cảm giác hụt hơi khi leo cầu thang, dù trước Tết bạn leo phăng phăng.
- Mệt mỏi triền miên: Ngủ dậy vẫn thấy uể oải, người nặng nề như đeo đá.
Lưu ý: Nếu bạn có tiền sử bệnh nền, đừng đợi có triệu chứng mới lo. Hãy chủ động đo huyết áp tại nhà mỗi ngày.
Chiến lược “Hạ nhiệt” Huyết áp & Dọn dẹp Mỡ máu trong 7 ngày
Đừng quá hoảng loạn! Nếu tình trạng tăng này chỉ mang tính chất “cấp tính” do ăn uống ngày Tết, bạn hoàn toàn có thể điều chỉnh lại được nếu hành động ngay lập tức.
Dưới đây là lộ trình “Detox mạch máu” khoa học, dễ áp dụng tại nhà:
BƯỚC 1: Cắt giảm “Muối” và “Ngọt” ngay lập tức (Quan trọng nhất)
Đây là cách nhanh nhất để hạ huyết áp.
- Nguyên tắc: Ăn nhạt hơn bình thường. Bỏ qua các loại dưa muối, mắm tôm, đồ kho mặn trong ít nhất 1 tuần tới.
- Nói không với đường lỏng: Nước ngọt, trà sữa còn thừa sau Tết? Hãy mạnh dạn bỏ đi. Đường dư thừa sẽ chuyển hóa trực tiếp thành Triglyceride (mỡ máu) cực nhanh.
BƯỚC 2: Tăng cường “Chổi quét mỡ” từ Rau xanh
Chất xơ hòa tan trong rau củ hoạt động như một chiếc chổi, quét bớt cholesterol trong đường ruột ra ngoài trước khi nó kịp ngấm vào máu.
- Thực đơn vàng: Hãy ưu tiên các loại rau có độ nhớt (đậu bắp, mồng tơi), các loại nấm (nấm hương, mộc nhĩ) và hành tây. Hành tây được ví là “vua của các loại rau” giúp hạ mỡ máu và làm tan cục máu đông rất tốt.
BƯỚC 3: Uống nước đúng cách để “làm loãng” máu
Máu của bạn đang bị “đặc” lại do đường và mỡ. Nước lọc chính là dung môi rẻ tiền nhất để làm loãng dòng máu, giúp tim bơm máu dễ dàng hơn.
- Mẹo nhỏ: Một cốc nước ấm vào buổi sáng ngay khi ngủ dậy và một cốc nước trước khi đi tắm là “thời điểm vàng” để phòng ngừa đột quỵ. Bạn có thể thêm vài lát chanh (không đường) để tăng tính kiềm, hỗ trợ gan thải độc.
BƯỚC 4: Vận động để kích hoạt lại Enzyme đốt mỡ
Đừng ngồi ì một chỗ nữa! Bạn không cần phải lao vào tập nặng ngay.
- Chỉ cần 30 phút đi bộ nhanh mỗi ngày (đủ để toát mồ hôi và tim đập nhanh hơn một chút) là đủ để kích hoạt lại quá trình trao đổi chất, giúp đốt cháy lượng Triglyceride dư thừa trong máu.
- Lưu ý: Với người huyết áp cao, tránh tập thể dục ngoài trời quá sớm vào buổi sáng khi trời còn lạnh (dễ gây co mạch). Hãy đợi nắng lên hoặc tập trong nhà.
BƯỚC 5: Sử dụng “trợ thủ” từ thiên nhiên
Nếu chế độ ăn chưa đủ, hoặc bạn thuộc nhóm cơ địa khó giảm, hãy cân nhắc bổ sung các hoạt chất hỗ trợ sức khỏe tim mạch đã được khoa học chứng minh.
- Nattokinase: Enzyme từ đậu tương lên men của Nhật Bản. Nó nổi tiếng với khả năng hỗ trợ làm tan sợi tơ huyết (fibrin), giúp ngăn ngừa cục máu đông và ổn định huyết áp.
- Omega-3 (DHA/EPA): “Dũng sĩ” giúp giảm mỡ máu và chống viêm cho thành mạch.
- Lưu ý: Hãy chọn các sản phẩm uy tín, có nguồn gốc rõ ràng (ưu tiên hàng nội địa Nhật chính hãng) và tham khảo ý kiến chuyên gia nếu bạn đang dùng thuốc điều trị.
Lời khuyên cho người có bệnh nền: Đừng chủ quan với thuốc!
Một sai lầm “chết người” mà nhiều bệnh nhân mắc phải dịp Tết là: Quên uống thuốc hoặc tự ý bỏ thuốc vì sợ “dông” đầu năm.
Nếu bạn đang điều trị cao huyết áp hoặc mỡ máu, việc ngưng thuốc kết hợp với ăn uống thả ga ngày Tết là cực kỳ nguy hiểm. Nó có thể gây ra “cơn tăng huyết áp kịch phát” dẫn đến đột quỵ.
👉 Hành động ngay: Quay lại lịch uống thuốc đều đặn theo chỉ định của bác sĩ. Nếu thấy chỉ số huyết áp dao động quá mạnh, hãy đi tái khám ngay lập tức để được chỉnh liều, đừng tự ý tăng liều.
Tết là để vui, nhưng đừng để niềm vui ngắn hạn đổi lấy sức khỏe dài hạn. Huyết áp và mỡ máu tăng cao sau Tết là một hiện tượng phổ biến, nhưng không có nghĩa là nó vô hại.
Chúc bạn luôn Vững tâm – Bền chí – Khỏe mạch để chinh phục mọi mục tiêu trong năm mới!
