Hôm nay, hãy cùng mình ngồi lại, điểm mặt chỉ tên 5 “sát thủ” mùa lạnh thường rình rập người cao tuổi và bỏ túi ngay những bí kíp phòng ngừa bệnh đơn giản nhưng hiệu quả nhé. Bài viết này không chỉ là kiến thức, đó là “tấm khiên” để bạn bảo vệ những “cây cao bóng cả” trong gia đình mình đấy!
Chào bạn, những người con hiếu thảo và những người luôn quan tâm đến sức khỏe gia đình!
Mùa đông đã thực sự gõ cửa rồi. Trong khi đám thanh niên chúng ta háo hức diện áo khoác dạ, xuýt xoa bên nồi lẩu, thì ở nhà, bố mẹ và ông bà lại bắt đầu bước vào giai đoạn “khó ở” nhất trong năm.
Người xưa có câu: “Người già như ngọn đèn trước gió”. Khi nhiệt độ tụt dốc, cơ thể lão hóa của người cao tuổi trở nên cực kỳ nhạy cảm. Hệ miễn dịch suy yếu, khả năng điều hòa thân nhiệt kém khiến họ trở thành “mục tiêu” tấn công của hàng loạt bệnh lý nguy hiểm. Có những bệnh chỉ gây đau nhức khó chịu, nhưng cũng có những bệnh có thể cướp đi người thân của chúng ta chỉ trong tích tắc nếu không phòng bị kỹ.
Đột quỵ (Tai biến mạch máu não) – “Sát thủ” thầm lặng số 1
Đứng đầu bảng danh sách đen chắc chắn là Đột quỵ. Thống kê cho thấy, số ca nhập viện vì đột quỵ vào mùa đông luôn tăng đột biến, đặc biệt là những ngày rét đậm rét hại.
Tại sao trời lạnh lại dễ gây đột quỵ?
Hãy tưởng tượng mạch máu của chúng ta giống như những đường ống nước. Vào mùa lạnh, nhiệt độ giảm sâu làm cơ thể phản ứng bằng cách co mạch máu lại để giữ nhiệt.
Lòng mạch hẹp đi, trong khi máu của người già thường có độ nhớt cao (dễ đông đặc hơn). Điều này khiến áp lực dòng máu tăng vọt (tăng huyết áp), dễ hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn hoặc làm vỡ mạch máu não.
Dấu hiệu nhận biết (Quy tắc F.A.S.T)
Đừng bao giờ lơ là nếu thấy ông bà có biểu hiện:
-
- F (Face): Méo miệng, mặt xệ một bên.
- A (Arm): Yếu hoặc liệt một bên tay/chân, không cầm nắm được.
- S (Speech): Nói ngọng, nói lắp, hoặc không nói được câu rõ nghĩa.
- T (Time): Thời gian là vàng! Gọi cấp cứu ngay lập tức.
Cách phòng ngừa “sống còn”:
-
- Giữ ấm tuyệt đối: Đặc biệt là vùng đầu và cổ. Khi đi ngủ nên đội mũ len mỏng hoặc quàng khăn.
- Không ra khỏi chăn đột ngột: Sáng dậy, hãy nhắc ông bà nằm trên giường vận động nhẹ 5-10 phút cho tỉnh táo rồi mới bước xuống.
- Tránh gió lùa: Không tắm quá khuya hoặc tắm nơi gió lùa. Nên tắm nước ấm trong phòng kín.
- Kiểm soát huyết áp: Đo huyết áp hàng ngày là nhiệm vụ bắt buộc.
Viêm phổi & Các bệnh hô hấp – “Kẻ giấu mặt” nguy hiểm
Khác với người trẻ sốt đùng đùng, viêm phổi ở người già thường diễn biến rất âm thầm, đôi khi không sốt, chỉ ho húng hắng nhưng khi chụp X-quang thì phổi đã trắng xóa.
Tại sao người già dễ dính đòn?
Hệ hô hấp của người cao tuổi vốn đã kém đàn hồi, phản xạ ho (để tống vi khuẩn ra ngoài) cũng yếu đi. Không khí lạnh và khô làm tổn thương niêm mạc mũi họng, tạo điều kiện cho virus, vi khuẩn xâm nhập sâu vào phổi.
Dấu hiệu cần cảnh giác:
-
- Thở nhanh, thở gấp, hụt hơi khi đi lại.
- Lơ mơ, kém minh mẫn (do thiếu oxy não).
- Chán ăn, bỏ bữa.
- Môi và móng tay tím tái.
Cách phòng ngừa:
-
- Tiêm vắc-xin: Đây là biện pháp rẻ và hiệu quả nhất. Hãy đưa bố mẹ đi tiêm vắc-xin cúm (mỗi năm 1 lần) và vắc-xin phế cầu (trọn đời).
- Giữ ẩm mũi họng: Súc miệng nước muối sinh lý ấm sáng – tối. Đeo khẩu trang khi ra đường hoặc khi đến chỗ đông người.
- Uống đủ nước ấm: Giúp làm loãng đờm và giữ ẩm niêm mạc.
Bệnh xương khớp (Viêm khớp dạng thấp, Thoái hóa khớp)
“Dự báo thời tiết chạy bằng cơm” – Đây là câu nói vui nhưng rất thật về các cụ. Chỉ cần trời trở gió là đầu gối, lưng, vai gáy đã đau nhức ê ẩm, thậm chí cứng khớp không đi lại được.
Cơ chế gây đau:
Trời lạnh làm dịch khớp (chất bôi trơn) trở nên đặc quánh hơn, lưu thông máu đến nuôi khớp kém đi. Các gân cơ co rút lại, gây ra tình trạng cứng khớp và đau buốt thấu xương.
Cách “xoa dịu” cơn đau:
-
- Chườm ấm: Dùng túi chườm thảo dược hoặc ngâm chân nước gừng ấm trước khi ngủ. Nhiệt độ giúp giãn mạch và giảm đau cực tốt.
- Vận động nhẹ nhàng: Đừng vì đau mà nằm im một chỗ. Hãy khuyến khích các cụ tập dưỡng sinh, đi bộ trong nhà hoặc xoay khớp nhẹ nhàng để “bôi trơn” bộ máy.
- Dinh dưỡng: Bổ sung thực phẩm giàu Canxi, Vitamin D và Omega-3 (cá hồi, hạt lanh) để kháng viêm.
Tăng huyết áp – “Quả bom nổ chậm”
Như đã nói ở phần đột quỵ, nhiệt độ và huyết áp có mối quan hệ nghịch đảo: Trời càng lạnh, huyết áp càng tăng. Với những người có tiền sử cao huyết áp, mùa đông là thời điểm khó kiểm soát chỉ số nhất.
Nguy cơ:
Huyết áp tăng cao không kiểm soát có thể dẫn đến suy tim, nhồi máu cơ tim, suy thận và tổn thương võng mạc.
Cách kiểm soát:
-
- Tuân thủ thuốc: Tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc hoặc tăng liều khi chưa hỏi bác sĩ.
- Ăn nhạt (Giảm muối): Mùa đông các cụ hay thích ăn dưa cà muối, thịt kho mặn cho “đưa cơm”. Hãy khéo léo điều chỉnh thực đơn nhạt bớt để bảo vệ tim mạch.
- Tránh chất kích thích: Rượu bia, thuốc lá làm co mạch mạnh, khiến huyết áp tăng vọt.
Cảm lạnh & Cảm cúm (Đừng chủ quan!)
Nhiều người nghĩ “cảm xoàng thôi mà”. Nhưng với người già, một cơn cảm cúm thông thường có thể là khởi đầu cho các biến chứng nặng nề như viêm phổi, suy hô hấp hay làm trầm trọng thêm các bệnh nền (tiểu đường, tim mạch).
Hệ miễn dịch “già cỗi”:
Tế bào miễn dịch ở người cao tuổi hoạt động kém hiệu quả, không đủ sức chống lại sự tấn công ồ ạt của virus cúm mùa đông.
Cách phòng ngừa:
-
- Ăn uống đủ chất: Tăng cường Vitamin C tự nhiên từ cam, bưởi, ổi, rau xanh.
- Giữ ấm bàn chân: Gan bàn chân có huyệt Dũng Tuyền liên quan mật thiết đến thận và phổi. Giữ ấm chân là giữ ấm cả cơ thể.
- Tránh tiếp xúc nguồn lây: Hạn chế để con cháu đang bị ốm, ho sốt tiếp xúc gần với ông bà.
Lời khuyên vàng: Chế độ dinh dưỡng và Sinh hoạt mùa đông cho người cao tuổi
Để xây dựng một “pháo đài” miễn dịch vững chắc cho bố mẹ, bạn cần chú ý đến 3 trụ cột sau:
Chế độ ăn “Ấm – Nóng – Mềm”
-
- Ưu tiên: Các món ăn nóng sốt, mềm dễ tiêu hóa (cháo, súp, canh hầm).
- Gia vị “thuốc”: Tăng cường sử dụng gừng, tỏi, hành, quế, hạt tiêu… trong chế biến. Đây là những kháng sinh tự nhiên giúp làm ấm cơ thể và tăng đề kháng.
- Chia nhỏ bữa ăn: Người già ăn ít, nên chia thành 5-6 bữa nhỏ trong ngày để đảm bảo đủ năng lượng giữ ấm.
Không gian sống “Kín gió nhưng Thoáng khí”
-
- Phòng ngủ của người già cần tránh gió lùa (đặc biệt là khe cửa sổ), nhưng cũng không nên đóng kín mít 24/24 gây bí bách, tích tụ vi khuẩn.
- Nên dùng đèn sưởi nhà tắm hoặc máy sưởi dầu để ổn định nhiệt độ phòng, tránh sốc nhiệt khi thay quần áo.
Tinh thần “Lạc quan – Vui vẻ”
-
- Sự cô đơn và trầm cảm cũng làm suy giảm miễn dịch. Hãy dành thời gian trò chuyện, hỏi han ông bà mỗi ngày. Một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ mà!
Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi vào mùa lạnh giống như chăm sóc một cái cây cổ thụ trước gió bão – cần sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và rất nhiều yêu thương.
5 căn bệnh kể trên tuy nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu chúng ta chủ động. Đừng đợi đến khi bố mẹ ho sù sụ hay kêu đau mới bắt đầu lo lắng. Hãy hành động ngay từ hôm nay: Mua cho mẹ đôi tất mới, nhắc bố đo huyết áp mỗi sáng, và nấu những bữa ăn nóng hổi đầy đủ dinh dưỡng.
Chúc các bác, các ông bà luôn sống vui, sống khỏe, bách niên giai lão bên con cháu!
