Có một nghịch lý thế này: Chúng ta thường mặc định mùa đông gió rét mới là mùa của ho hen, sổ mũi. Còn mùa hè nắng chang chang thì con sẽ khỏe re, tha hồ chạy nhảy. Nhưng thực tế thì sao? Các khoa Nhi tại bệnh viện vào mùa hè vẫn chật kín các bệnh nhân nhí bị viêm họng, viêm phế quản, thậm chí là viêm phổi nặng. Vậy làm sao để bảo vệ hệ hô hấp cho trẻ?
Tại sao vậy?
Tại vì mùa hè có những “kẻ thù giấu mặt” mà đôi khi vì thương con, chiều con (hoặc sơ ý một chút), chúng ta đã vô tình mở cửa cho chúng tấn công phổi của bé. Nào là máy lạnh bật 18 độ, nào là kem lạnh, nước đá, và cả những vũng mồ hôi ướt đẫm lưng áo…
Hôm nay, hãy cùng ngồi lại “giải mã” những nguy cơ và bỏ túi ngay bộ bí kíp bảo vệ hệ hô hấp cho trẻ mùa hè cực kỳ thiết thực này nhé. Đảm bảo đọc xong, bố mẹ sẽ tự tin chăm con khỏe re suốt 3 tháng hè!
Tại Sao Mùa Hè Mà Phổi Vẫn “Ốm”?
Trước khi tìm thuốc chữa, phải tìm ra bệnh. Tại sao vi khuẩn, virus lại hoành hành được trong cái nóng 40 độ?
Sốc nhiệt (Thermal Shock)
Đây là thủ phạm số 1. Trẻ đang chạy nhảy ngoài trời 38 độ, mồ hôi nhễ nhại, đùng một cái chạy tót vào phòng điều hòa 20 độ. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến các mao mạch niêm mạc đường hô hấp co lại, làm giảm khả năng phòng vệ, tạo điều kiện cho vi khuẩn tấn công.
“Kẻ thù” mang tên Máy Lạnh
Máy lạnh là cứu tinh mùa hè, nhưng cũng là nguyên nhân gây khô niêm mạc mũi họng. Khi mũi bị khô, lớp nhầy bảo vệ tự nhiên mất đi, virus dễ dàng xâm nhập sâu vào phế quản và phổi. Chưa kể, nếu màng lọc máy lạnh bẩn, nó sẽ thổi ra cả tấn vi khuẩn nấm mốc vào không khí.
Mồ hôi thấm ngược
Trẻ con là “máy phát nhiệt”. Chúng chạy nhảy liên tục. Mồ hôi lưng túa ra, nếu không lau kịp và gặp gió quạt/điều hòa, mồ hôi sẽ lạnh đi và thấm ngược vào phổi. Đây là nguyên nhân kinh điển gây viêm phổi ở trẻ em Việt Nam.
“Cuộc Chiến” Điều Hòa: Dùng Sao Cho Chuẩn?
Để bảo vệ hệ hô hấp cho trẻ mùa hè, việc đầu tiên và quan trọng nhất là phải biết cách “chơi” với cái điều hòa.
Quy tắc 26-28 độ
Đừng bao giờ bật 18-20 độ C. Nhiệt độ lý tưởng cho trẻ là từ 26 đến 28 độ C. Nếu cảm thấy chưa đủ mát, hãy bật thêm một chiếc quạt gió thoảng nhẹ (không thốc thẳng vào người) để không khí lưu thông.
Quy tắc “3 Phút”
Trước khi cho con từ phòng lạnh ra ngoài trời nóng (hoặc ngược lại), hãy tắt điều hòa, mở cửa phòng khoảng 3 phút để cơ thể bé thích nghi dần với nhiệt độ môi trường. Đừng biến con thành “con tôm luộc” bị sốc nhiệt nhé!
Dưỡng ẩm không khí
Máy lạnh hút ẩm cực mạnh. Hãy sắm một chiếc máy phun sương nhỏ hoặc đơn giản là đặt một chậu nước trong phòng để duy trì độ ẩm. Và nhớ nhỏ nước muối sinh lý vệ sinh mũi cho con thường xuyên để niêm mạc luôn ẩm mượt.
Mách nhỏ: Vị trí lắp điều hòa rất quan trọng. Tuyệt đối không để luồng gió thổi thẳng vào giường ngủ của bé.
Vệ Sinh Cá Nhân: Chặn Đứng Vi Khuẩn Từ Cửa Ngõ
Vi khuẩn đường hô hấp thường xâm nhập qua tai – mũi – họng và tay.
Rửa tay như một thói quen
Mùa hè trẻ chơi đồ chơi, nghịch đất cát nhiều. Vi khuẩn từ tay đưa lên miệng, mũi là con đường ngắn nhất dẫn đến bệnh. Hãy tập cho bé thói quen rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi chơi về.
Vệ sinh mũi họng
-
- Mũi: Dùng nước muối sinh lý (Natri Clorid 0.9%) nhỏ mắt mũi hàng ngày. Nếu bé đi bơi về, việc này càng bắt buộc để loại bỏ hóa chất hồ bơi.
- Họng: Với trẻ lớn, hãy dạy con súc miệng bằng nước muối loãng mỗi sáng và tối. Đây là “chốt chặn” tiêu diệt vi khuẩn cực hiệu quả.
Xử lý mồ hôi trộm
Luôn chuẩn bị sẵn khăn xô (khăn sữa) ở lưng cho bé khi chơi hoặc khi ngủ. Thường xuyên kiểm tra lưng con. Nếu thấy ướt, phải lau khô ngay và thay áo khác. Đừng lười khoản này nhé các mẹ, “sai một ly đi một dặm” đấy!
Dinh Dưỡng: Xây Dựng “Lá Chắn” Từ Bên Trong
Không có loại thuốc nào tốt bằng hệ miễn dịch của chính cơ thể. Để bảo vệ hệ hô hấp cho trẻ mùa hè, hãy chú trọng vào cái bụng của bé.
Nước, Nước và Nước!
Mùa hè trẻ mất nước rất nhanh qua mồ hôi. Thiếu nước làm đờm (nếu có) trở nên đặc quánh, khó tống ra ngoài.
Hãy nhắc con uống nước thường xuyên. Nước lọc, nước canh, nước trái cây đều tốt.
Lưu ý: Hạn chế nước đá lạnh. Dù uống nước đá rất đã khát, nhưng nó gây kích ứng họng (viêm họng hạt) rất nhanh ở trẻ nhạy cảm. Nước mát (khoảng 15-20 độ) là lựa chọn an toàn hơn.
Vitamin C tự nhiên
Thay vì uống C sủi, hãy cho con ăn cam, bưởi, ổi, dâu tây, kiwi. Vitamin C giúp tăng cường sức đề kháng, giúp các tế bào bạch cầu hoạt động mạnh mẽ hơn để tiêu diệt virus.
Hạn chế đồ ngọt & đồ chiên rán
Đường và dầu mỡ gây viêm (inflammation) trong cơ thể và làm suy yếu hệ miễn dịch. Thay vì bim bim hay kẹo ngọt, hãy dụ bé bằng sữa chua, hoa quả dầm.
Môi Trường Sống: Dọn Dẹp “Ổ Vi Khuẩn”
Bạn có biết nấm mốc cực thích mùa hè nóng ẩm (nhất là những ngày mưa rào)?
-
- Giặt chăn ga gối đệm: Mồ hôi, tế bào chết tích tụ trên ga gối là thiên đường của mạt bụi (dust mites) – nguyên nhân gây hen suyễn và dị ứng hô hấp. Hãy giặt giũ hàng tuần và phơi dưới nắng to.
- Vệ sinh màng lọc máy lạnh: Đây là việc các bố phải làm ngay đầu mùa hè. Màng lọc đầy bụi bẩn sẽ thổi vi khuẩn thẳng vào mũi con bạn suốt đêm.
- Hạn chế khói thuốc & nhang muỗi: Phổi trẻ em rất non nớt. Khói thuốc lá hay khói nhang trừ muỗi là những tác nhân kích ứng cực mạnh.
Hoạt Động Ngoài Trời: Chơi Sao Cho Khỏe?
Đừng vì sợ ốm mà nhốt con trong nhà như “gà công nghiệp”. Vitamin D từ ánh nắng mặt trời rất quan trọng.
-
- Khung giờ vàng: Cho trẻ chơi trước 9h sáng và sau 4h chiều. Tránh khung giờ nắng gắt (10h – 15h) dễ gây say nắng, sốc nhiệt.
- Trang phục: Chọn quần áo Cotton, vải lanh thấm hút mồ hôi tốt. Đừng mặc quá chật.
- Khẩu trang: Khi ra đường bụi bặm, hãy đeo khẩu trang y tế hoặc khẩu trang vải kháng khuẩn cho bé.
Dấu Hiệu Cảnh Báo: Khi Nào Cần Đi Viện Ngay?
Dù phòng ngừa kỹ đến đâu, đôi khi bé vẫn có thể bị ốm. Bố mẹ cần bình tĩnh và nhận biết các dấu hiệu chuyển nặng của bệnh hô hấp để xử lý kịp thời:
-
- Sốt cao không hạ: Sốt trên 38.5 độ C quá 2 ngày, dùng hạ sốt không đỡ.
- Thở nhanh, thở gấp: Hãy vén áo lên nhìn lồng ngực con. Nếu thấy ngực rút lõm khi hít vào, hoặc cánh mũi phập phồng -> Đây là dấu hiệu suy hô hấp, cần cấp cứu ngay.
- Ho nhiều, ho ông ổng: Tiếng ho lạ, khàn tiếng hoặc kèm theo nôn trớ liên tục.
- Lừ đừ, bỏ ăn/bú: Bé mệt mỏi bất thường, không muốn chơi đùa.
Cảnh báo: Tuyệt đối KHÔNG tự ý mua kháng sinh cho con uống khi mới chớm ho sổ mũi. 80% bệnh hô hấp mùa hè là do Virus (kháng sinh không diệt được virus). Việc lạm dụng kháng sinh chỉ làm con yếu đi và tăng nguy cơ kháng thuốc sau này.
Mùa Hè Là Để Lớn, Không Phải Để Ốm
Bảo vệ hệ hô hấp cho trẻ trong mùa hè không hề khó, nó chỉ đòi hỏi sự tỉ mỉ và quan sát một chút thôi. Chỉ cần điều chỉnh nhiệt độ điều hòa, nhắc con uống nước và giữ vệ sinh sạch sẽ là chúng ta đã loại bỏ được 90% nguy cơ rồi.
Chúc các bé yêu luôn khỏe mạnh, phổi khỏe, dáng cao và chơi ngoan suốt mùa hè này!
